Tuyến Hỏa Xa Qua Hẻm Núi

Chương 8: Lối goòng cũ



Mã Đức Hải đặt bàn tay lên thanh ray phủ đất, rồi rút lại khi lớp bùn dưới ngón tay trượt xuống. Đoạn tuyến trước mặt chỉ dài chưa tới mười bước, nhưng đất đá đã lấp gần kín lòng ray. Hai công binh đang dùng xẻng gạt từng lớp mỏng. Cứ dọn được một khoảng, họ lại dừng để dò xem đệm ray còn nằm đúng chỗ hay không.‍‌​‌​‌‌‌‌‌​​‌​‌‌‌​​​​​‌‌​‌‌‌‌‌‌‌‌​​​​​​​​​​‍

Duy Thành đứng phía sau cọc đánh dấu, nhìn đồng hồ rồi nhìn số gỗ tập kết ở bãi. Mấy thanh dầm đạt chuẩn còn nguyên, nhưng đường đưa chúng xuống chân núi vẫn chưa thông. Nếu tiếp tục lần mò từng khúc mà không biết nền ray phía trước ra sao, trời tối sẽ đến trước khi gỗ đi được bao xa.

Đức Hải nhìn con dốc dẫn xuống. Ông từng đi qua đây với đèn mỏ treo ở thắt lưng, từng nghe tiếng goòng lăn trên ray khi lò còn hoạt động. Những năm tháng ấy ông không muốn nhắc lại. Chỉ cần nói sai một chỗ, một chiếc xe có thể lật, người giữ dây có thể bị kéo xuống dốc. Mười tám dân công đang chờ lệnh; trong số đó có những người mới chỉ biết ông qua các chuyến đường quanh chân cầu.

“Lục đội trưởng.” Ông bước tới cạnh Duy Thành. “Tôi từng làm thợ mỏ ở Cổ Khoáng. Tôi biết lối goòng cũ.”

Duy Thành không hỏi vì sao ông giấu chuyện đó. Anh nhìn đoạn ray lấp, rồi nhìn Đức Hải.

“Ông biết lối nào?”

“Có một nhánh men theo nền đá, vòng qua đoạn đất mềm. Nhưng tôi chưa dám nói nó chịu được xe goòng. Còn phía trước có đoạn ray lún, phải kiểm tra từ hai đầu.”

“Vì sao ông chưa nói?”

Đức Hải siết bàn tay chai quanh quai găng. “Tôi sợ bị quy trách nhiệm nếu dân công gặp nạn. Tôi dẫn đường, có người ngã xuống thì người ta sẽ hỏi tại sao tôi không báo trước.”

Duy Thành cúi nhìn dấu lún bên ray. “Biết chỗ nguy hiểm trước thì chúng ta chọn được cách dừng. Không ai bắt ông bảo đảm an toàn thay cho cả đội. Ông chỉ cho tôi đoạn nào phải kiểm tra.”

Đức Hải ngẩng lên. Không có lời trách móc, cũng chẳng có lời hứa rằng mọi chuyện sẽ ổn. Duy Thành chỉ đặt đầu thước lên tấm bản đồ thô.

“Đánh dấu lối ông nhớ. Sau đó kiểm tra từ hai đầu. Không ai cho xe goòng có tải vào trước khi ray và nền được xem xét.”

“Rõ.”

Đức Hải lấy than chì trong túi áo, đánh một đường vòng trên sơ đồ. Ông chỉ vị trí miệng nhánh cũ, nơi rãnh thoát nước bị lá khô và đá vụn che kín. Phùng Bách ghé lại xem, tay vẫn cầm chiếc búa gõ gỗ.

“Đường của ông già này có thật không đấy?” ông hỏi.

“Có thật. Còn đi được hay không thì phải xem,” Đức Hải đáp.

Phùng Bách nhếch mép. “Câu ấy nghe được. Đường cũ hay người cũ đều có thể gãy bất cứ lúc nào.”

Đức Hải không đáp. Ông gọi hai dân công đi cùng, một người cầm cuốc ngắn, một người mang dây đo. Duy Thành cử thêm hai công binh từ tổ khảo sát. Nhóm chia làm hai: Đức Hải dẫn một phía, Duy Thành ở phía còn lại, cả hai tiến về đoạn ray bị lấp theo hướng ngược nhau. Không ai bước xuống lòng ray trước khi kiểm tra mép nền.

Ở đầu phía nam, lớp đất phủ dày hơn dự tính. Đức Hải dùng cán cuốc gõ nhẹ dọc nền. Tiếng đục vang lên ở hai điểm, nhưng giữa chúng là âm thanh rỗng. Ông giơ tay chặn người phía sau.

“Đừng dẫm vào đây. Nền bị khoét.”

Một dân công dừng ngay trước dấu tay ông. Đức Hải cắm cọc ở mép khoảng rỗng, buộc mảnh vải lên đầu cọc để người ở phía kia nhận ra. Họ vòng qua nền đá cao hơn, nơi một bên áp vào vách, bên kia có rãnh nông để nước thoát xuống.

Phía đối diện, Duy Thành và công binh đã gạt được một đoạn ray. Một thanh ray lệch khỏi đệm, hai đinh giữ ray nhô lên. Anh không cho ai đóng chúng xuống trước khi kiểm tra đệm bên dưới. Đức Hải nhìn thấy cọc đánh dấu từ xa, gọi sang:

“Đoạn đó lún, chưa chịu tải. Chỗ tôi đang đứng có nền đá chắc hơn, nhưng xe chỉ được đi không tải trước.”

Duy Thành ra hiệu đã nghe. Hai nhóm tiếp tục kiểm tra từng phần, không tiến lên quá dấu cọc của nhau. Khi gặp chỗ ray bị vùi, họ dọn đất bằng cuốc nhỏ, tránh bẩy mạnh làm xô đệm. Một công binh tìm thấy đoạn tà vẹt đã mục, ghi dấu để thay. Đức Hải chỉ ra vị trí nước từng đọng sau những trận mưa; lớp đất nơi đó mềm hơn, không thể coi là chỗ đặt chân cho người kéo dây.

Đến trưa, hai nhóm gặp nhau tại khoảng ray đã được dọn. Đoạn lấp ngắn có thể thông, nhưng một chỗ đệm ray vẫn phải thay và điểm nền rỗng vẫn cần tránh. Duy Thành hỏi Đức Hải về đường xuống chân núi.

“Đoạn cuối dốc gắt,” ông nói. “Xe goòng không kéo dầm xuống được. Dùng xe trượt, một dây kéo ở trước, một dây hãm ở sau. Chia từng chặng, tới đâu chèn tới đó.”

“Có thể ghép thêm hai thanh để giảm số chuyến không?” một người vận tải hỏi.

“Không.” Đức Hải chỉ xuống đường dốc. “Tải ghép nặng hơn sức người giữ dây. Một thanh trượt lệch là kéo cả xe ngang xuống triền. Đi thêm chuyến còn hơn để người phải đỡ nó bằng lưng.”

Duy Thành ghi điều đó vào sổ, rồi đánh dấu điểm dừng ở cả hai đầu dốc. “Mỗi chuyến có một người dẫn đầu và một người kiểm tra phía sau. Không đổi người giữa chặng khi xe còn trên dốc.”

Đức Hải nhìn dòng chữ anh vừa viết. Dưới mục người phụ trách, Duy Thành ghi tên ông ở phần dẫn tuyến, tên một công binh ở phần kiểm tra ray. Không có dòng nào giao hết trách nhiệm cho một người.

“Làm thử một chuyến nhỏ,” Duy Thành nói. “Chỉ vài thanh. Nếu ray dịch chuyển, dừng ngay.”

Đội dọn nốt đoạn ray bị lấp. Họ thay đệm mục bằng một thanh gỗ đủ chắc lấy từ số vật liệu phụ, rồi kiểm tra độ nằm của ray bằng thước. Xe goòng không tải được đẩy qua đoạn đã dọn. Hai người đi hai bên, tay giữ càng, một công binh nhìn đệm ray từ phía sau. Bánh xe khựng ở chỗ lún nhưng không trật khỏi ray. Cả nhóm dừng lại để kiểm tra, rồi mới đẩy xe trở về.

Đợt đầu chỉ đưa được vài thanh gỗ ngắn hơn, không dùng làm dầm chính nhưng đã được kiểm riêng để làm kê và nêm. Người dẫn đầu đi trước, Đức Hải theo sau chiếc goòng, mắt rà từng chỗ ray nối. Đến đầu dốc, họ chuyển gỗ sang xe trượt. Hai dây kéo căng, người hãm giữ dây quấn quanh cọc gỗ đóng ở nền chắc. Dầm trượt xuống từng đoạn, mỗi lần dừng đều có người chèn bánh.

Đức Hải đứng gần cọc hãm, nghe tiếng dây rít qua lớp vải bọc. Khi xe nghiêng nhẹ ở khúc cua, ông giơ tay. Người kéo dừng, người hãm giữ nguyên dây. Họ chỉnh lại thanh gỗ kê dưới đầu trượt rồi mới đi tiếp.“Không ai đứng dưới dầm,” ông nhắc.‍‌​‌​‌‌‌‌‌​​‌​‌‌‌​​​​​‌‌​‌‌‌‌‌‌‌‌​​​​​​​​​​‍

“Biết rồi,” một dân công đáp, vẫn giữ khoảng cách.

“Biết thì đứng xa thêm một bước.”

Người kia lùi lại. Duy Thành đứng trên nền cao, theo dõi từng chặng rồi ghi thời điểm xe dừng. Khi mấy thanh gỗ tới được bãi chân mỏ, ông cho kiểm tra lại vết nứt. Không thanh nào phát sinh vết mới. Chuyến nhỏ chưa chứng minh được cả tuyến sẽ luôn ổn định, nhưng đủ để họ biết đoạn ray đã dọn có thể đưa tải nhẹ qua nếu giữ đúng giới hạn.

Đức Hải nhìn những người đổi ca kéo xe. Một dân công đưa bình nước cho người vừa buông dây. Người kia uống một ngụm rồi chuyền lại, không rời mắt khỏi cọc hãm. Công binh tháo đất khỏi vành bánh, còn người vận tải ghi số thanh đã qua. Các việc nối nhau không cần ai hô lớn.

Khi nhóm tập trung ở bãi, Duy Thành trải tấm bảng kiểm kê lên một thùng gỗ. Đức Hải đọc từng dòng: số dầm đạt chuẩn, số thanh bị loại, gỗ phụ có thể dùng làm nêm, số chuyến đã đưa qua. Phần dầm chính vừa khít với nhịp ngắn dự kiến; không có thanh dự phòng.

Theo dõi bản đầy đủ, cập nhật nhanh nhất tại Truyenfull.Live

“Còn nguồn giằng phụ,” Duy Thành nói. “Ông có biết nơi nào khác có gỗ khô không?”

Đức Hải nhìn về phía kho quân nhu gần ga. “Có hai toa gỗ khô của đội vận tải. Tôi đã thấy khi họ kiểm kê. Gỗ có thể cân nhắc dùng làm thanh giằng phụ hoặc nẹp ray.”

“Đội vận tải có đồng ý chưa?”

“Chưa. Tôi ghi đây là đề xuất.”

Ông cẩn thận thêm dòng chữ ấy vào bảng, không gộp hai toa gỗ vào số vật liệu đã có. Triệu Kính Sơn đang ở điểm tập kết cùng hai người vận tải. Đức Hải đưa bảng cho ông. Kính Sơn lướt qua những con số, dừng ở dòng cuối.

“Hai toa này để sửa đầu máy,” ông nói. “Nếu bộ phận đỡ nồi hơi gặp trục trặc, chúng tôi cần gỗ khô thay thế.”

“Tôi biết,” Đức Hải đáp. “Tôi chỉ ghi là có thể cân nhắc. Chưa ai tính chúng vào dầm chính.”

“Giằng phụ cũng là gỗ bị lấy khỏi kho của tôi.”

“Vâng.”

Kính Sơn đặt bảng xuống, không ký. Ông nhìn những thanh gỗ đã tới bãi rồi nhìn hai toa hàng ở phía xa. “Tôi sẽ xem số lượng và nhu cầu sửa chữa trước khi quyết định.”

Đức Hải gật đầu. Ông không xin thêm, cũng không xóa dòng đề xuất.

Phùng Bách từ lều dụng cụ đi ra, trên tay là một ống vải dầu cũ và chiếc hộp gỗ nhỏ. Ông đặt chúng lên thùng, tháo nút buộc rồi lấy ra một bản vẽ đã ố vàng ở các mép. Những nét mực mô tả một cụm dầm ngắn và các thanh giằng chéo. Trong hộp là một số đinh tán cũ, đã được lau sạch dầu.

“Bản vẽ kho mỏ,” Phùng Bách nói. “Tôi giữ từ trước khi nơi này đóng cửa. Có thể dùng để đối chiếu mối nối, đừng bê nguyên cách đặt dầm lên cầu.”

Duy Thành cúi xem. “Đinh tán?”

“Chỉ dùng cho mối liên kết phụ. Đinh cũ không thay được dầm chịu lực. Ai dùng chúng giữ dầm chính thì tôi tự tay tháo ra.”

Kính Sơn khoanh tay. “Ông giữ cả bản vẽ lẫn đinh tán mà không báo?”

Phùng Bách nhìn ông. “Lúc chưa biết có cần, báo để làm gì? Giờ đã có sơ đồ thì đem ra. Đinh tán nằm đây, chúng không tự biến thành cây cầu.”

Đức Hải quan sát Duy Thành ghi thêm vào sổ. Anh viết rõ: bản vẽ do Phùng Bách cung cấp; đinh tán chỉ dành cho mối phụ; gỗ hai toa là đề xuất của Mã Đức Hải, chưa được Triệu Kính Sơn chấp thuận. Bên cạnh mỗi việc, anh ghi tên người kiểm tra và điểm dừng.

“Lục đội trưởng,” Đức Hải nói, “sao anh ghi từng tên?”

“Để biết ai kiểm tra phần nào. Và ai cần báo nếu điều kiện thay đổi.”

“Có người sẽ nghĩ ghi tên là tìm người chịu tội.”

Duy Thành khép sổ. “Nếu chỉ ghi tên đội, lúc có sai lệch chúng ta không biết hỏi ai về thao tác cụ thể. Tên người cũng để biết ai đã báo nguy, ai đã kiểm tra.”

Đức Hải nhìn dòng tên mình ở mục dẫn tuyến. Nó khiến ông thấy nặng hơn, nhưng không giống một tấm bia đặt sẵn cho người gánh lỗi. Bên cạnh tên ông là tên công binh kiểm ray, rồi tên người vận tải xác nhận tải từng chuyến. Mỗi người giữ một phần việc.

Khi nắng đã xuống thấp, đội xếp những thanh gỗ đã đưa về thành từng hàng riêng. Một hàng dành cho dầm chịu lực, một hàng dành cho vật liệu phụ đã kiểm, một khoảng trống để đặt gỗ chờ đánh giá. Đức Hải cùng Duy Thành đi dọc tuyến goòng, kiểm lại cọc đánh dấu và vị trí dừng. Không ai cho xe có tải vượt qua điểm ray lún.

“Đoạn ray đã dọn có thể đưa tải nhỏ tới sườn núi,” Đức Hải nói. “Dầm dài vẫn phải kéo từng thanh bằng xe trượt ở đoạn dốc cuối.”

Duy Thành gật đầu. “Giữ đúng số người và dây hãm. Nếu nền thay đổi, dừng.”

Phía sau họ, Triệu Kính Sơn vẫn cầm bảng kiểm kê. Hai toa gỗ khô còn nằm dưới quyền quyết định của ông. Tuyến goòng đã mở được một lối cho tải nhỏ, nhưng những thanh giằng cần thiết vẫn chưa có trong số vật liệu được phép sử dụng.‍‌​‌​‌‌‌‌‌​​‌​‌‌‌​​​​​‌‌​‌‌‌‌‌‌‌‌​​​​​​​​​​‍