“Sổ lĩnh thẻ vẫn ở phía sau cánh cửa khóa, còn quyền mở cửa chưa thuộc về nàng.”
Uyển Ninh nhìn câu cuối trên tờ ghi lời Minh Châu. Ngoài cửa sổ, trời đã tối hẳn. Nàng thổi khô nét mực bên lề rồi gấp tờ giấy lại, đặt cùng bản chép cũ vào hòm nhỏ. Chìa khóa tra vào ổ, tiếng khóa khép gọn lỏn.
Sáng hôm sau, nàng nhờ người mang lời đến phòng Thẩm thị, xin được gặp riêng để bàn về phần quyền của Kỳ An trong Long Tỉnh. Nàng không nhắc đến sổ lĩnh thẻ. Việc ấy còn phải chờ Hoài Chương chấp thuận; còn khế cầm cố thì đang thúc ngay trước mắt.
Thẩm thị tiếp nàng trong gian phòng có chiếc bàn thấp kê cạnh cửa. Kỳ An ngồi dưới đất, chăm chú nhặt những chiếc lá trà khô rơi khỏi chiếc rổ bên chân mẹ. Trên bàn là danh mục kho hàng ở bến Tiền Đường, giấy đã ngả màu ở mép.
“Muội đến vì khế Long Tỉnh?” Thẩm thị hỏi.
“Vâng. Đại ca vẫn muốn dùng quyền khai thác để vay bạc. Tẩu tẩu đại diện cho phần của Kỳ An. Muội muốn biết tẩu tẩu cần xem những gì trước khi quyết định.”
Thẩm thị không đáp ngay. Nàng lật danh mục, vuốt phẳng nếp gấp ở góc giấy.
“Ta sẽ không ký thay con nếu chưa được xem khế ước và điều khoản cầm cố đầy đủ. Chỉ nghe nói cần vay bao nhiêu, trả vào lúc nào thì chưa đủ.”
“Muội cũng nghĩ vậy. Khế quyền khai thác có tên Hoài Nhân, đại ca và nhị ca. Phần của Kỳ An chưa sang tên, nhưng tẩu tẩu có giấy ủy quyền để bảo toàn quyền ấy. Nếu điều khoản chưa rõ, không ai nên thúc tẩu tẩu đặt bút.”
Thẩm thị ngước nhìn nàng. “Hoài Chương có thể cho rằng ta cố tình làm chậm việc cứu nhà.”
“Muội sẽ không nói thay tẩu tẩu rằng tẩu tẩu đồng ý. Nếu có người hỏi, muội chỉ ghi đúng điều tẩu tẩu nói.”
“Cô nương lúc nào cũng muốn mọi lời đều được ghi lại.”
“Vì sau này người ta thường nhớ khác đi.”
Thẩm thị khẽ thở ra, khóe môi chỉ nhích lên đôi chút. “Ta từng thấy người ta sửa sổ sau khi đã có người nhận lỗi. Kẻ giữ bút bảo mình chỉ chép theo lời dặn; người làm dưới kho thì chẳng có ai đứng ra nói họ đã cân bao nhiêu.”
Uyển Ninh nhìn danh mục trên bàn. “Tẩu tẩu đã thấy sổ kho gần đây?”
“Ta được giao xem danh mục đồ vải, hòm gỗ và vật dụng chuyển từ kho. Có vài trang liên quan đến trà hàng. Họ nói ta biết đếm, nên nhờ ta kiểm lại số kiện.”
“Có chênh lệch?”
Thẩm thị đặt ngón tay lên một dòng, nhưng chưa chỉ rõ con số. “Muội xem đi.”
Uyển Ninh kéo tờ giấy về phía mình. Danh mục ghi ba mươi hai kiện trà Long Tỉnh, chuyển từ trang về kho bến. Bên dưới, ở cột đã cân, con số là ba mươi sáu. Nét ghi mảnh hơn, mực nhạt hơn, nhưng bên cạnh có dấu của người giữ cân.
Nàng đọc lại hai lần. “Sổ kho ghi ba mươi hai kiện. Phiếu cân ghi ba mươi sáu?”
“Ta không dám nói phiếu cân còn nguyên hay đã được đối chiếu với sổ. Ta chỉ thấy dòng này.”
“Ngày cân là ngày nào?”
Thẩm thị xoay danh mục về phía nàng. Ngày ghi trên dòng cân sớm hơn ngày nhập kho một hôm. Bốn kiện hàng có thể đã cân tại bến rồi mới chuyển vào kho, nhưng sổ tồn lại không ghi đủ.
Uyển Ninh không đưa ra lời kết luận. Nàng nhìn dấu niêm bên cạnh số kiện, rồi nhìn vết mực loang ở mép trang.
“Có thể là hàng chưa nhập đủ, cũng có thể số trong sổ được chép thiếu.”
“Cũng có thể người cân ghi nhầm.” Thẩm thị nói. “Ta không muốn vì một dòng số mà gọi ai là kẻ lấy trà.”
“Muội cũng không định làm vậy.”
Thẩm thị khép danh mục lại. “Ta từng giữ một phiếu cân. Khi chồng ta còn sống, ông ấy dặn nếu kho có chỗ không khớp thì phải giữ giấy cân riêng, đừng để chỉ còn một quyển sổ do một người nắm. Ta đã giữ nó.”
Uyển Ninh ngồi yên, không hỏi ngay phiếu ấy ở đâu.
“Nhưng ta chưa đưa ra,” Thẩm thị nói tiếp. “Nếu có người bảo ta lấy trộm giấy tờ trong kho, ta không biết phải giải thích thế nào. Ta không có quyền ra vào kho như quản sự. Tờ giấy ấy nằm trong tay ta, dù vì lý do gì, cũng có thể thành cớ để người khác nghi ta.”
“Phiếu cân ghi những gì?”
“Ngày, số kiện, trọng lượng, dấu người cân. Ta chưa đem nó so với sổ chính.”
“Vậy hiện giờ nó chỉ chứng minh chuyến hàng được cân, chưa chứng minh ai sửa sổ hay ai đưa hàng đi.”
“Đúng.”
Uyển Ninh nghe câu trả lời ấy, biết Thẩm thị cũng phân biệt rõ điều phiếu cân có thể chứng minh và điều nó chưa thể chứng minh. Nếu nàng vội nhận phiếu, Thẩm thị sẽ phải giao chứng cứ cho một người cũng đang bị hạn chế vào kho. Khi ấy, ai bảo đảm giấy không biến mất hoặc lời nàng bị bẻ đi?
“Tẩu tẩu không cần giao phiếu cho muội hôm nay,” nàng nói. “Muội xin một cuộc kiểm kho có người làm chứng. Trước hết ghi số lượng thực tế, đối chiếu danh mục và phiếu cân. Mỗi người giữ sổ của mình, người mở kho, người đếm kiện và người ghi biên bản đều phải ghi rõ tên.”
Thẩm thị nhìn nàng, như muốn cân xem lời đề nghị này che giấu điều gì.
Truyện được đăng tải tại Gia Phả Bên Kia Bức Bình Phong
“Người làm trong kho cũng phải được hỏi?”
“Nếu họ trực tiếp cân hoặc chuyển hàng, lời họ cần được ghi. Nhưng phải ghi đúng lời họ nói. Không thể vì sổ thiếu mà đẩy hết lỗi xuống người khuân vác.”
“Vậy ai bảo đảm chuyện ấy?”
“Muội không thể tự mình bảo đảm, vì muội không có quyền mở kho, cũng không thể cầm sổ chính. Có thể để tẩu tẩu cùng một quản sự chứng kiến. Người làm đọc lại lời khai trước khi ký hoặc điểm chỉ. Nếu họ không đồng ý, biên bản ghi rõ họ không xác nhận.”
Thẩm thị khẽ gõ đầu ngón tay lên mặt bàn. Kỳ An ngẩng lên, ôm một chiếc lá khô chìa cho mẹ.“Con nhặt được chiếc lá to,” cậu bé nói.
Thẩm thị nhận lấy, đặt vào lòng bàn tay con. “Để lát nữa mẹ xem.”
Kỳ An cúi xuống tìm tiếp. Uyển Ninh chờ Thẩm thị đưa mắt trở lại danh mục.
“Ta không muốn người làm phải ký vào điều họ không hiểu,” Thẩm thị nói. “Cũng không muốn lời họ bị dùng để buộc tội họ.”
“Vậy khi kiểm kho, người đọc biên bản phải đọc từng dòng thành tiếng. Người làm có thể nhờ người khác đọc lại. Họ chỉ ký phần mình đã nghe và xác nhận.”
“Còn nếu họ nói người trên sai?”
“Ghi cả tên người trên và lời họ nói. Chưa có chứng cứ thì không kết tội. Nhưng cũng không bỏ câu đó khỏi sổ.”
Thẩm thị nhìn nàng thật lâu. “Nếu đại gia không đồng ý?”
“Muội sẽ xin hội đồng gia nghiệp chấp thuận quy trình. Muội không tự vào kho, cũng không tự lấy sổ.”
“Muội đã từng muốn tự làm mọi việc?”
Uyển Ninh nhìn chiếc chìa khóa hòm nhỏ giấu trong tay áo. “Muội muốn biết ai đã thay trang gia phả. Nhưng muốn biết không có nghĩa là muội được quyền cầm hết chứng cứ. Hôm trước muội đã gửi thư đề nghị đối chiếu. Đại ca chưa trả lời.”
“Ông ấy có lý do để dè chừng. Nợ còn đó, người làm đợi tiền công, ai cũng sợ một cuộc điều tra biến thành buộc tội.”
“Vậy càng phải chia rõ việc nào cần xác minh, việc nào đã có giấy. Chuyện trang gia phả, chuyện trà tồn và chuyện nợ không thể gom vào một lời nhận lỗi.”
Thẩm thị vuốt nhẹ mép giấy. “Nếu ta tham gia kiểm kho, ta muốn biên bản ghi ta là người đại diện phần quyền của Kỳ An. Ta không ký khế cầm cố khi chưa thấy điều khoản đầy đủ. Việc kiểm hàng không được xem là ta đồng ý cho vay.”
“Muội sẽ đề nghị ghi nguyên văn.”
“Và phiếu cân của ta?”
“Chỉ ghi rằng tẩu tẩu cho biết đang giữ một phiếu cân, chưa nộp để đối chiếu. Khi cuộc kiểm kho có nhân chứng được chấp thuận, tẩu tẩu có thể đưa ra trước mặt mọi người, để người giữ sổ và người cân cùng xem.”
Thẩm thị dường như nhẹ đi một chút, nhưng vẫn không mở ngăn kéo hay lấy giấy nào ra. “Ta sẽ cân nhắc. Nếu làm, phải có người chứng kiến không thuộc một mình nhánh trưởng phòng.”
“Minh Châu có thể ghi bản đối chiếu, nhưng không quyết định thay người giữ kho. Tiền ma ma hoặc một nữ quản sự có thể chứng kiến việc lập biên bản. Còn kiểm hàng cần có người của kho và người biết cân.”
“Minh Châu còn trẻ.”
“Muội ấy nhớ ngày tháng và dấu niêm, nhưng mọi con số phải để người có phận sự xác nhận. Muội ấy chỉ chép lại, không tự kết luận.”
Thẩm thị gật đầu chậm rãi. Nàng kéo danh mục lại, lần theo các cột bằng đầu ngón tay. “Dòng ba mươi sáu kiện này có dấu cân, nhưng không thấy tên người ghi. Có lẽ tờ danh mục được chép sau.”
Uyển Ninh nhìn dấu mực. “Không nên đoán. Ta ghi hiện trạng trước: sổ kho ghi ba mươi hai kiện, mục cân ghi ba mươi sáu, tên người ghi không rõ. Chưa kết luận số nào là số tồn.”
“Và chưa kết luận ai chuyển hàng.”
“Vâng.”
Thẩm thị lấy một tờ giấy trắng. Nàng viết từng ý ngắn, nét chữ thẳng và đều: khế cầm cố chưa được đưa ra; phần quyền của Kỳ An do nàng đại diện; danh mục kho có chênh lệch giữa số kiện ghi tồn và số đã cân; cần kiểm kho có nhân chứng; lời người làm phải được đọc lại, không quy trách nhiệm khi chưa đối chiếu.
Uyển Ninh đọc từng dòng. “Xin tẩu tẩu thêm rằng việc kiểm kho không đồng nghĩa với chấp thuận cầm cố.”
Thẩm thị bổ sung vào cuối, rồi đưa bút cho nàng.
Uyển Ninh không ký ngay. “Tờ này là ghi nhớ giữa chúng ta. Nếu đưa vào hội đồng, cần người chứng kiến việc lập.”
“Ta biết. Ta chỉ muốn mỗi người giữ một bản, để sau này không ai nói ta đã đồng ý ký.”
“Muội sẽ chép lại nguyên văn, hai người cùng ký.”
“Vậy cứ làm thế.”
Uyển Ninh chép thành hai bản, đặt cạnh nhau. Thẩm thị đọc lại rồi ký vào cả hai; Uyển Ninh ký bên dưới, để trống chỗ dành cho người chứng kiến. Họ thống nhất chưa gửi bản nào cho Hoài Chương cho tới khi có người thứ ba chứng kiến; nếu ông hỏi, cả hai sẽ nói danh mục còn chênh lệch, cần kiểm kho trước khi bất kỳ ai ký khế cầm cố.
Kỳ An đã nhặt được một nắm lá khô, đang xếp chúng thành hàng trên nền gạch. Một chiếc lá cong rơi khỏi hàng. Cậu bé nhặt lên, đặt lại ngay ngắn giữa hai chiếc khác.
Uyển Ninh cầm tờ ghi nhớ lên, nhưng để danh mục trên bàn. Thẩm thị vẫn nhìn vào dòng số bị lệch.
“Muội có nghĩ hàng đã bị lấy đi không?” nàng hỏi.
“Muội nghĩ có một chỗ không khớp. Còn hàng đi đâu, ai ghi con số nào, phải đợi kiểm.”
“Ta cũng nghĩ vậy.”
Thẩm thị mở một ngăn bàn, lấy ra bản danh mục kho đã gấp làm tư. Nàng đặt nó trước mặt Uyển Ninh, không buông tay khỏi mép giấy.
“Ta sẽ giao phiếu cân khi cuộc kiểm kho có nhân chứng được chấp thuận.”
Nàng đẩy bản danh mục tới gần hơn. Một dòng ghi lượng trà tồn đã bị gạch bằng mực khác.