07
Là mẹ.
Nước mắt tôi lập tức trào ra.
Con đường làng tối mờ, mẹ dùng đòn gánh gánh hai bao lớn, lưng bị đè cong xuống.
Tôi chạy tới trước mặt mẹ, lớn tiếng hỏi:
“Tại sao mẹ lại quay về?”
Mẹ chậm rãi ngồi xuống, đặt đồ xuống đất, xoa đầu tôi, mắt đỏ lên nhưng vẫn cười:
“Mẹ lỡ chuyến tàu, phải đổi vé nên về muộn.”
“Con là con của mẹ. Mẹ không về thì còn đi đâu được?”
Bố nghe tiếng chạy tới, giúp mẹ gánh đồ.
Vừa đặt lên vai, ông loạng choạng một cái.
Ông c.h.ử.i:
“Mang cái quái gì về mà nặng thế này!”
Mẹ mang theo mít, vải, chôm chôm và mấy loại trái cây khác.
Hai bao đồ ước chừng hơn hai trăm cân, từ một huyện nhỏ trên đảo Hải Nam đến ngôi làng nhỏ này ở Hồ Nam.
Mẹ cao có một mét năm tám, thật không biết bà làm sao mang nổi.
Bà già lại bắt đầu nói móc.
“Nó làm gì mà chạy được. Nhà mẹ đẻ nó nghèo rớt mồng tơi, cơm còn không đủ ăn.”
“Ở chỗ chúng ta sướng hơn nhiều.”
Mẹ đem trái cây chia cho người trong làng.
Mít là loại múi ướt.
Thím tỏ vẻ chê bai:
“Nhớp nháp như nước mũi, khó ăn c.h.ế.t đi được.”
Bà nội không nghe lời mẹ dặn, bóc hết vải cho Kim Bảo ăn.
Kết quả thằng bé mới hai ba tuổi bị nóng trong, chảy m.á.u mũi.
Bà nội chống nạnh đứng giữa sân c.h.ử.i:
“Tao thấy mày cố ý đấy, muốn hại c.h.ế.t cháu cưng của tao đúng không?”
Các bạn thấy đấy.
Người xấu lúc nào cũng tìm được lý do để biện hộ cho lỗi lầm của mình.
Mùa hè năm ấy xảy ra rất nhiều chuyện.
Chuyện đầu tiên là chị họ lớn dẫn một bạn trai về nhà.
Chàng trai đó cao gần một mét chín. Lúc một tay ôm một quả dưa hấu to bước vào cửa nhà tôi, phải cúi người xuống.
Hai người làm cùng một nhà máy. Chị họ nhỏ nhắn, đứng cạnh anh ta tạo thành sự chênh lệch chiều cao cực kỳ đáng yêu.
Nhưng cuộc hôn sự này không thành.
Bởi vì chú và thím đòi sáu vạn tệ tiền sính lễ, để xây nhà cho con trai.
Thời đó sính lễ chưa phóng đại như bây giờ, chỉ mang tính tượng trưng.
1888, hoặc 2888, có nhà lấy 8888 là đã nhiều rồi.
Chị họ bị khóa trong nhà, không cho ra ngoài, ngày nào cũng khóc.
Không bao lâu sau, chị đi xem mắt, rồi như một cái xác không hồn, gả cho một người đàn ông hơn mình mười tuổi.
Ngày chị xuất giá, tôi đến nhà mới canh cửa.
Chị nắm tay tôi, yếu ớt mỉm cười.
“Điềm Điềm, em nhất định phải học hành cho t.ử tế.”
“Nếu khi đó chị học lên cấp ba, học đại học, thì bây giờ đã…”
Chị không nói tiếp được nữa. Cửa phòng tân hôn bị đẩy bật ra.
Chú rể cùng hai phù rể thô bạo nhấc bổng chị lên, khiêng đi.
Tôi chợt nhớ có một buổi chiều tan học, tôi thấy chị và bạn trai cũ đi dạo trong làng.
Mùa hè mưa nhiều, trước mặt họ có một vũng nước lớn.
Bạn trai cũ của chị ngồi xuống, chị nhảy lên lưng anh. Thân người nhỏ xíu cố tình lắc qua lắc lại không yên, tiếng cười lanh lảnh vang xa như chuông bạc.
Lúc đó tôi mới hiểu, đàn ông với đàn ông khác nhau rất nhiều.
Chuyện thứ hai là Hồ Mai bỏ học.
Trước khi đi Quảng Đông, dưới cái nắng ch.ói chang, cô ấy đạp xe suốt một tiếng đồng hồ đến gặp tôi để chào tạm biệt.
Chín năm giáo d.ụ.c bắt buộc, không cho con đi học là phạm pháp.
Nhưng thực tế ở nông thôn, những đứa chưa học hết cấp hai đã đi làm công thì nhiều vô kể.
Bố Hồ Mai không muốn nuôi hai đứa con đi học. Hồ Mai quyết định vào miền Nam làm thuê, kiếm tiền cho em trai tiếp tục học.
“Mẹ đi rồi, tôi chính là chỗ dựa của nó.”
“Từ nhỏ sức khỏe nó đã yếu. Không học hành thì làm sao được?”
“Điềm Điềm, cậu phải cố gắng học luôn cả phần của tôi, biết không?”
Mặt trời ch.ói chang đến mức khiến mắt chúng tôi cay xè.
Chuyện thứ ba là bà nội yêu cầu từ nay mỗi tháng mẹ phải nộp lương cho bà.
08
Chuyện này thật sự quá vô lý.
Mẹ cũng không đồng ý.
“Mỗi năm con vẫn biếu mẹ gạo với thịt lợn, có thiếu lần nào đâu.”
Bà nội đập bàn:
“Ý cô là gì? Cô hiếu kính tôi chẳng phải là chuyện đương nhiên sao?”
“Cô không đưa tiền cho tôi là định lại mang về nhà mẹ đẻ đúng không?”
“Ngu Xuân Hương, nếu cô nuôi thằng Tiểu Yêu cho đàng hoàng thì tôi chẳng lấy của cô một đồng. Bây giờ Kim Bảo coi như nửa đứa con của cô, xây nhà cô không bỏ tiền à?”
Sắc mặt mẹ lập tức sa sầm.
Lần nào cũng vậy.
Đứa em trai c.h.ế.t yểu là nỗi đau trong lòng mẹ, bà già lần nào cũng cố tình chọc vào vết thương đó.
Bố vừa hút t.h.u.ố.c vừa nói:
“Xuân Hương, lần trước cô đã nói rồi, chỉ cần cho cô về thăm nhà mẹ đẻ, sau này lương đều nộp lên mà.”
Sắc mặt mẹ càng khó coi.
Cơn giận trong tôi như muốn nổ tung.
Trong cơn tức, tôi kéo tay mẹ:
“Đừng đồng ý. Cùng lắm thì mẹ ly hôn với bố.”
Thím cười giả lả:
“Điềm Điềm, mẹ cháu thương cháu nhất, chắc chắn không nỡ bỏ cháu đâu.”
Tôi nắm c.h.ặ.t t.a.y mẹ:
“Mẹ, con đi theo mẹ.”
Tôi gần như không chờ nổi để bắt đầu một cuộc sống mới, thoát khỏi bố.
Bà nội nổi giận:
“Đừng có mơ. Mày họ Điền, mày là người nhà họ Điền.”
“Ly hôn thì ly hôn. Tao còn sợ các người chắc?”
“Nếu mẹ mày dám ly hôn, tao sẽ đến xưởng trà làm ầm lên cho nó mất việc!”
“Mày sắp mười bốn rồi. Tốt nghiệp cấp hai thì đi làm công. Vài năm nữa tao gả mày đi.”
Ở thời đó, con cái mặc nhiên bị coi là tài sản của nhà chồng.
Nếu bên nhà chồng không đồng ý, người phụ nữ đừng mong mang con đi.
Người nông thôn ly hôn, mấy ai thật sự ra tòa.
Trong phòng ánh sáng u ám, không khí nóng bức ngột ngạt.
[Truyện được đăng tải duy nhất tại MonkeyD.net.vn -
Tôi cảm thấy hô hấp cũng trở nên nặng nề.
Mẹ siết tay tôi, nhìn tôi thật sâu, khẽ nói:
“Không ly hôn. Lương mẹ có thể nộp.”
“Nộp cho Kiến Gia.”
Ra khỏi nhà, tôi bật khóc.
Vừa giận vừa thấy có lỗi.
“Mẹ, con không học nữa. Con đi làm công. Như vậy họ sẽ không thể dùng con để trói buộc mẹ.”
Sắc mặt mẹ lập tức thay đổi:
“Im miệng!”
Hiếm khi mẹ nổi giận như vậy.
“Mẹ đã nói với con thế nào? Con nhất định phải học.”
“Khi đó ông ngoại con mất, mẹ không còn cách nào, mới học đến lớp ba tiểu học đã phải nghỉ để nuôi em trai em gái.”
Giọng mẹ nghẹn lại.
“Nếu mẹ học thêm được chút nữa thì đã không…”
“Điềm Điềm, dù phải liều cả mạng này, mẹ cũng nhất định cho con đi học. Con phải cố gắng, được không?”
Sau khi khai giảng là lên lớp chín, thời gian dành cho tôi không còn nhiều nữa.
Lần đầu tiên tôi hiểu sâu sắc rằng học không chỉ vì bản thân tôi, mà còn vì mẹ.
Chỉ khi tôi trở nên tốt hơn, mạnh mẽ hơn, chỉ khi đứng cao hơn và đôi cánh đủ cứng cáp, tôi mới có thể cùng mẹ chống lại bão gió.
Tôi học kém toán, mẹ tìm cho tôi một gia sư miễn phí.
Đó là dì Trương, kế toán của xưởng trà, trước kia là giáo viên toán.
Sau này vì bị nhà chồng ép sinh con thứ hai nên mất việc.
Không ngờ đứa thứ hai lại là con gái. Thêm nhiều chuyện khác nữa, cuối cùng ly hôn.
Tôi học ngày học đêm. Mỗi ngày ngồi sau xe đạp của mẹ đi học về học, miệng đều lẩm nhẩm học từ vựng và thơ văn.
Đổi lại là những lời chế giễu của bà nội.
“Với cái đầu của mày mà cũng muốn thi vào trường số Một, rồi thi đại học à?”
“Con gái đọc nhiều sách thế làm gì?”
Bố thì lần nào cũng nói:
“Dù mày có thi đỗ trường số Một tao cũng không cho học. Tốt nghiệp cấp hai thì đi làm công.”
“Tao vất vả cả đời rồi, cũng đến lúc được hưởng thụ.”
“Sau này mày tự để dành ít tiền, rồi kiếm một thằng rể ở rể, sinh cho nhà họ Điền một đứa con trai.”
09
Họ Điền đó thật sự quan trọng đến vậy sao?
Ngay cả phải tìm rể ở rể cũng nhất định phải nối dõi cái họ này?
Thực ra suốt một năm nay, tôi đã khuyên mẹ rất nhiều lần.
Ly hôn đi.
Nhưng mẹ có tư tưởng truyền thống, lại không nỡ rời bỏ tôi.
Bà luôn do dự không quyết.
Giờ đây ngoài việc học, trong lòng tôi vẫn có nỗi lo:
“Mẹ, nếu hai người không ly hôn, cho dù con thi đỗ trường số Một, bà nội và bố cũng sẽ không cho con đi học đúng không?”
Tối hôm đó, khi tôi đang làm bài toán, nghe thấy mẹ và dì Trương thì thầm chuyện ly hôn.
Trên đường về, gió đêm thổi làm áo khoác của mẹ phồng lên.
Giọng mẹ truyền vào tai tôi.
“Điềm Điềm, mẹ sẽ ly hôn với bố con. Mẹ nhất định sẽ cho con học cấp ba, rồi học đại học.”
“Vậy khi nào ly hôn?”
“Ly hôn thì dễ, nhưng mẹ phải giành quyền nuôi con. Dì Trương đã nghĩ giúp mẹ một cách, cần thêm chút thời gian.”
“Cách gì vậy?”
“Chuyện đó con đừng hỏi. Mẹ đã hứa sẽ cho con tiếp tục đi học, con cứ yên tâm học hành.”
Về đến nhà đã mười giờ.
Bố không có ở nhà.
Từ khi mẹ giao hết lương cho ông, ông đã cãi nhau với bà nội mấy lần.
Ông chỉ đưa cho bà nội một nửa.
Số còn lại ông giữ trong túi mình, ngày nào cũng uống rượu đến nửa đêm mới về.
Mẹ lấy chìa khóa mở cửa. Bên ngoài tường sân, thím Hạ nhà bên đứng đó.
Bà ấy chỉ lúc phát bệnh mới mất tỉnh táo, bình thường vẫn khá bình thường.
Chú Hạ cũng đối xử với bà khá tốt.
“Hôm nay tôi thấy chồng cô vào nhà bà Vương góa chồng…”
Tay mẹ cắm chìa khóa khựng lại vài giây.
Trời tối mờ, tôi không nhìn rõ mặt mẹ, chỉ nghe bà khẽ nói:
“Ừ, tôi biết rồi.”
Bà Vương góa chồng còn lớn hơn mẹ hai tuổi.
Bà ta sinh hai đứa con trai, nuôi được một.
Cửa nhà góa phụ vốn nhiều điều tiếng, nhưng theo tôi quan sát, bà ta quả thật không phải người đứng đắn.
Dù mẹ không tăng ca, bà vẫn thường ở lại nhà dì Trương với tôi đến rất khuya mới về.
Trong làng dần dần xuất hiện những lời đồn đại.
Có lần làng tổ chức sửa đường, bà Vương còn ngang nhiên đến trước mặt bố tôi, nhờ ông gãi hộ chỗ lưng bị ngứa.
Mẹ dặn tôi:
“Con đừng nghĩ gì, cũng đừng nghe gì. Chỉ cần học cho tốt. Mẹ nhất định sẽ xử lý chuyện này.”
Kỳ thi cuối học kỳ đầu lớp chín, tôi từ hạng bốn mươi trong khối vươn lên hạng mười lăm.
Thầy chủ nhiệm giữ tôi lại nói riêng:
“Điền Điềm, thầy thấy em rất cố gắng, tiến bộ cũng rất lớn.”
“Nhưng theo tỷ lệ tuyển sinh của trường chúng ta những năm trước, em phải vào top mười của khối thì mới khá chắc chắn. Nghỉ đông ở nhà cũng không được lơ là, hiểu chưa?”
Mùa đông năm đó, tài chính của xưởng trà nơi mẹ làm việc bắt đầu có vấn đề.
Tiền lương Tết cũng không phát được.
Bà nội và bố c.h.ử.i bới suốt ngày.
Đêm giao thừa, bố nói đi chúc Tết.
Đến tận mười một rưỡi đêm, lúc đốt pháo đóng cửa tài lộc vẫn chưa về.
Mùng sáu Tết, lớp trọng điểm của chúng tôi đã khai giảng.
Thầy cô khi ấy thật sự rất tốt, hoàn toàn dạy thêm cho chúng tôi mà không lấy tiền.
Mẹ mang miếng thịt hun khói nhờ tôi đưa cho thầy chủ nhiệm, thầy cũng không nhận.
“Em thi đỗ trường số Một, đó chính là món quà tốt nhất cho thầy rồi.”
Ban đêm tôi học bài, mẹ luôn ngồi bên cạnh làm đồ thủ công kiếm thêm tiền lặt vặt.
Nghe dì Trương nói học hành rất hao não, phải bồi bổ thêm.
Mấy con gà mái trong nhà, con nào đẻ trứng mẹ cũng lần lượt g.i.ế.c cho tôi ăn.
Còn nhờ người lên huyện mua sữa bột cho tôi.
Nhờ vậy, kỳ thi tháng tháng năm tôi đã đứng hạng tám toàn khối.
Lúc cầm bảng điểm, tay tôi run lên vì kích động.
Mắt mẹ và dì Trương cũng đỏ lên.
“Giữ vững, giữ vững thành tích này thì vào trường số Một không thành vấn đề.”
Nhưng tôi còn chưa kịp vui quá hai ngày, một tin như sét đ.á.n.h ập xuống.
Bà Vương góa chồng mang thai.
Đứa bé là của bố tôi.
