Tiếng tàu chạy xình xịch suốt hai ngày một đêm, cuối cùng cũng đến Bắc Kinh. Khoảnh khắc bước ra khỏi nhà ga, tôi đã bị choáng ngợp. Nhà cao tầng, xe hơi, những dòng người ăn mặc thời thượng, mọi thứ đều giống như trong tranh ảnh. Tôi siết c.h.ặ.t dây túi vải, trong lòng có chút hoảng hốt.
Bắc Đại có xe của trường đến đón tại ga. Tôi đi theo đàn anh cầm biển chỉ dẫn lên chiếc xe buýt lớn. Trên xe toàn là tân sinh viên giống như tôi. Họ đa số đi giày thể thao mới tinh, kéo vali kéo, phấn khích bàn luận về Bắc Kinh, bàn luận về Đại học. Chỉ có tôi ôm c.h.ặ.t túi vải của mình, lặng lẽ ngồi trong góc.
Một cô gái mặc váy liền chủ động bắt chuyện với tôi:
"Chào cậu, mình là Lý Minh Châu, còn cậu?"
"Mình là Trần Như Niên."
"Cậu học khoa nào?"
"Khoa ngữ văn."
"Oa, mình cũng thế, trùng hợp quá, sau này chúng ta là bạn cùng lớp rồi."
Cậu ấy rất nhiệt tình. Tôi cũng nhếch môi, coi như một nụ cười.
Đến trường, làm thủ tục nhập học, nộp phí, nhận chìa khóa ký túc xá, mọi việc đều rất thuận lợi. Sau khi nộp 8000 tệ tiền học phí, trong túi tôi chỉ còn lại 300 tệ chú ba đưa. Đây là tiền sinh hoạt phí của tôi.
Ký túc xá là phòng sáu người, tôi là người đến đầu tiên. Tôi chọn giường tầng trên ở góc trong cùng. Cất hành lý, trải giường xong xuôi, tôi ngồi trên giường nhìn căn phòng ký túc xá trống rỗng, trong lòng cũng trống trải vô cùng.
Rất nhanh sau đó, các bạn cùng phòng lần lượt kéo đến. Họ đều đến từ thành phố. Lý Minh Châu cũng ở phòng chúng tôi. Họ mang theo đài radio, mang theo váy mới, mang theo đủ loại đồ ăn vặt mà tôi chưa từng thấy. Cả căn phòng tràn ngập không khí vui tươi. Họ nhanh ch.óng nói chuyện rôm rả với nhau. Tôi không chen vào được lời nào vì toàn thứ tôi chưa từng nghe tới.
Buổi tối, cuộc họp đêm của ký túc xá, họ tán gẫu về ngôi sao, về phim ảnh, về quần áo ở đâu đẹp. Tôi nằm trên giường giả vờ như đã ngủ say.
Ngày hôm sau bắt đầu huấn luyện quân sự, mặt trời giữa trưa rất độc. Từ nhỏ tôi đã làm việc đồng áng nên không sợ nắng, nhưng cường độ huấn luyện vẫn rất lớn, mỗi ngày đều như vừa được vớt dưới nước lên. Lý Minh Châu hơi bị say nắng, sắc mặt tái nhợt. Tôi đưa bình nước của mình cho cậu ấy. Cậu ấy nhìn tôi đầy cảm kích:
"Trần Như Niên, cậu tốt quá."
Sau đợt quân huấn, chúng tôi thân thiết hơn một chút. Cậu ấy hay kéo tôi đi thư viện, đi nhà ăn. Cậu ấy kể cho tôi nghe những chuyện thú vị thời cấp ba của cậu ấy. Tôi là một người lắng nghe tốt bởi vì tôi chẳng có gì để kể cả. Thời cấp ba của tôi chỉ có những sấp đề thi làm mãi không hết và những giấc ngủ chưa bao giờ là đủ.
Tuần học đầu tiên tôi viết thư về nhà báo bình an. Tôi nói trường học rất tốt, thầy cô và bạn bè đều rất tốt, tôi ăn ngon ở cũng tốt. Tôi nói đừng lo lắng.
Một tháng sau, tôi nhận được thư hồi âm của chú ba. Giấy viết thư là xé từ vở bài tập ra, trên đó chỉ có vài dòng ngắn ngủi:
"Niên Niên, ở nhà đều khỏe, cháu yên tâm học hành. Chuyện tiền nong đừng lo. Ký tên: Chú ba."
Tôi cầm bức thư đó, ngồi trên sân tập rất lâu. 300 tệ phải dùng trong thời gian dài. Tôi tính toán thử, trung bình mỗi ngày không được tiêu quá nhiều. Mỗi ngày tôi chỉ ăn hai bữa, sáng một cái màn thầu, trưa một phần rau với cơm. Màn thầu ba hào, rau thêm năm hào, một ngày tám hào. Cứ thế này thì tiền chắc chắn không đủ, tôi phải nghĩ cách kiếm tiền.
[Truyện được đăng tải duy nhất tại MonkeyDD.com -
Cuối tuần tôi đến trung tâm làm thêm của trường. Công việc ở đó rất đắt khách, dọn dẹp lớp học, sắp xếp thư viện đều phải xếp hàng. Tôi đợi rất lâu, cuối cùng cũng tìm được một công việc: đến nhà ăn giúp việc rửa bát, một giờ một tệ. Một ngày tôi làm bốn tiếng từ 5 giờ chiều đến 9 giờ tối.
Bồn rửa bát của nhà ăn luôn có bát đĩa rửa mãi không hết. Nước rửa bát đầy dầu mỡ trơn tuột. Mùa đông nước lạnh buốt như băng, tay ngâm trong đó vừa đỏ vừa sưng, giống như hai củ cà rốt.
Buổi tối trở về ký túc xá, bạn cùng phòng đều đã đi học tự học tối. Tôi lấy sách giáo khoa ra, ngồi trên giường mượn ánh đèn ngoài hành lang để đọc. Thỉnh thoảng các bạn sẽ mang đồ ăn khuya về cho tôi, một cái bánh bao hoặc một bắp ngô:
"Trần Như Niên, mau ăn đi, còn nóng đấy."
Lần nào tôi cũng đáp:
"Mình ăn rồi."
Lý Minh Châu liền ép tôi nhận:
"Ăn đi, cậu gầy quá rồi."
Tôi biết họ có ý tốt, nhưng tôi không muốn nhận sự bố thí. Tôi lặng lẽ ghi lại tất cả những thứ họ cho mình vào một cuốn sổ. Tôi nghĩ sau này nhất định phải trả lại.
Tôi rất ít khi tham gia hoạt động tập thể của lớp bởi vì những thứ đó đều tốn tiền. Tôi cũng hiếm khi mua quần áo mới. Suốt bốn năm tôi chỉ mặc vài bộ đồ mang theo từ lúc nhập học, giặt đến bạc trắng, sờn cả mép. Trong khuôn viên Bắc Đại hào nhoáng, tôi giống như một kẻ lạc loài. Tôi có thể cảm nhận được ánh nhìn khác thường của người khác. Nhưng tôi không quan tâm. Tôi không có thời gian để quan tâm. Tôi phải học tập, tôi phải kiếm tiền. Tôi phải trả lại số tiền đã nợ chú ba cả vốn lẫn lãi. Tôi còn phải trả lại gấp bội những tủi nhục mà nhà tôi đã từng chịu đựng.
Năm thứ hai đại học, tôi nhận được học bổng quốc gia hạng nhất 8000 tệ. Khoảnh khắc tiền vào tay, tôi lập tức chạy đến bưu điện gửi toàn bộ cho chú ba. Trong phần lời nhắn, tôi viết: "Chú ba, đây là khoản đầu tiên."
Chú ba gửi trả lại toàn bộ số tiền ấy, kèm theo xấp tiền là một lá thư. Trong thư viết:
"Niên Niên, cháu đang lúc cần dùng tiền, hãy giữ lại cho mình. Ở nhà mọi chuyện đều ổn, chú và thím ba vẫn khỏe, bố mẹ cháu cũng khỏe. Trong làng vừa xây trường mới, em Tiểu Dã học rất chăm chỉ, đừng lo lắng, cứ yên tâm học hành."
Tôi nắm c.h.ặ.t xấp tiền mới tinh bị gửi trả về. Đứng trước cửa bưu điện, nước mắt cứ thế rơi xuống. Tôi biết câu mọi chuyện đều ổn của chú ba là giả. Ở nông thôn, ngày tháng nào có dễ dàng, một đồng tiền cũng phải tính toán kỹ càng. 8000 tệ này đối với họ là cả một gia tài, vậy mà chú vẫn gửi trả.
Tôi không gửi thêm lần nào nữa. Tôi biết có gửi thì chú cũng sẽ lại trả về thôi. Tôi đem tiền gửi vào ngân hàng. Lần đầu tiên trong sổ tiết kiệm của tôi xuất hiện một con số có bốn chữ số.
Tôi không mua quần áo mới, cũng không cải thiện bữa ăn. Tôi chỉ đến cửa hàng trong trường mua một xấp giấy viết thư thật dày và một xấp tem. Từ đó về sau, mỗi tháng tôi đều viết cho chú ba một lá thư.
Trong thư tôi không còn chỉ nói mọi chuyện đều ổn nữa. Tôi bắt đầu kể cho chú nghe về việc học của mình, kể về những cuốn sách đã đọc, về những người thầy của tôi, kể về các trung tâm thương mại mới mở ở Bắc Kinh dù tôi chưa từng bước chân vào, kể về những tin tức lớn xem được trên tivi. Tôi muốn chú biết rằng con bò vàng mà chú bán đi đã đổi lại một thế giới rộng lớn nơi đứa cháu gái của chú đang từng ngày bước tới.
Thư hồi âm của chú ba vẫn rất ngắn, chữ viết nguệch ngoạc xiêu vẹo. Nhưng tôi biết mỗi lá thư chú đều đọc rất kỹ, chắc chắn còn đọc cho thím ba và bố mẹ tôi cùng nghe.
Năm thứ ba, tôi bắt đầu học thêm văn bằng hai ngành kinh tế học. Những chuyện phong hoa tuyết nguyệt của khoa ngữ văn không thể nuôi sống bản thân. Tôi muốn kiếm tiền, kiếm thật nhiều tiền. Các môn kinh tế rất khó, toàn là mô hình và công thức. Tôi như một miếng bọt biển, điên cuồng hấp thụ kiến thức. Thư viện trở thành ký túc xá thứ hai của tôi. Mỗi ngày khi bản nhạc báo giờ đóng cửa vang lên, tôi luôn là người cuối cùng rời đi.
Tôi cũng tìm được một công việc bán thời gian mới: làm gia sư, dạy kèm văn và tiếng Anh cho một học sinh cấp hai. Một giờ 30 tệ, tốt hơn rất nhiều so với rửa bát ở nhà ăn. Gia đình chủ nhà rất giàu, sống trong khu chung cư cao cấp. Mỗi lần tôi đến, mẹ học sinh đều chuẩn bị sẵn trái cây và điểm tâm.
