Đây không phải là một vụ án cũ, mà là một mạng lưới được giăng sẵn suốt hai mươi năm. Họ dùng gạo cũ đ.á.n.h tráo gạo mới của Thẩm gia, ép Thẩm gia phải gánh lấy tội danh bán gạo mốc, bị tịch biên gia sản, để các thương điếm bán gạo xâu xé nhau. Giờ đây, gạo cống nhà họ Tống bị trộn gạo cũ, cũng chỉ là lặp lại đúng thủ đoạn năm xưa.
Ta khẽ lẩm bẩm: “Thảo nào Hạ Sùng Minh nôn nóng muốn đá chàng ra khỏi vụ án.”
Bùi Quan Lễ nhìn ta.
“Bởi vì ta biết phân biệt gạo, cũng biết đọc sổ sách.”
Ta gượng cười. Trước kia người ta luôn chê bai ta hôi hám mùi tiền bạc. Nhưng đến phút cuối, thứ có thể lột trần vụ án cũ này, lại chính là những cuốn sổ sách và từng hạt gạo mà họ coi thường nhất.
Sáng hôm sau, phủ Trưởng công chúa sai người mang tin tới. Ba ngày sau, Đại Lý Tự sẽ mở phiên đối chất sổ sách. Hộ bộ, Lễ bộ, quan lại cũ của Chuyển vận ty đều sẽ có mặt.
Trưởng công chúa chỉ hỏi một câu: “Bùi phu nhân, có dám ra làm chứng không?”
Ta nhìn tấm thiếp mời, rất lâu không nói gì.
Bùi Quan Lễ đứng bên cạnh ta: “Nàng có thể không đi.”
Ta khẽ lắc đầu: “Ta đi.”
“Nơi đó không phải Noãn các của Trưởng công chúa, Hạ Sùng Minh sẽ công khai làm nhục nàng, lôi xuất thân của nàng ra mà chế giễu.”
“Ta biết.”
Bùi Quan Lễ nhìn thẳng vào mắt ta: “Vậy tại sao vẫn đi?”
Ta gấp gọn tờ giấy nhuốm m.á.u của ngoại tổ vào tay áo: “Vì nương ta đã cúi đầu nửa đời người, ta muốn giúp bà ngẩng cao đầu một lần.”
Ngày đối chất sổ sách, kinh thành đổ một trận mưa lạnh lẽo.
Bên ngoài chính đường của Đại Lý Tự đông nghịt người. Lúc ta bước xuống xe ngựa, nghe văng vẳng tiếng thì thầm to nhỏ: “Đây chính là Bùi phu nhân sao? Nghe nói là nữ nhi thương hộ, một phụ nhân chốn nội trạch mà cũng dám đến tra sổ sách quốc khố à?”
Mặt Thanh Hòa đỏ bừng vì nổi giận.
Nhưng ta lại cảm thấy không còn sợ hãi nữa. Những lời như thế ta nghe đã quá nhiều. Từ Tống gia đến kinh thành, từ bàn ăn đến tiệc tùng, họ lật đi lật lại cũng chỉ vài câu: Nữ nhi thương hộ, hôi hám mùi tiền, không biết quy củ.
Nhưng hôm nay ta đến đây không phải để xin họ thương xót hay mến mộ. Ta đến để tính sổ.
Bùi Quan Lễ đưa ta đến tận thềm cửa. Do vướng lệnh tránh hiềm nghi, chàng không thể ngồi vào vị trí chủ thẩm, chỉ có thể ngồi ở hàng ghế dự khán.
Chàng vuốt lại áo choàng cho ta, khẽ nói: “Nếu có kẻ ép nàng trả lời những câu nàng không muốn, hãy nhìn ta.”
“Nhìn chàng thì có ích gì?”
“Ta sẽ ghi tạc vào sổ giúp nàng.”
Ta suýt nữa bật cười. Đến nước này rồi, chàng vẫn nghiêm túc thốt ra mấy lời đe dọa bài bản như vậy.
Khi ta bước vào công đường, Hạ Sùng Minh đã yên vị trên ghế của Lễ bộ. Hơn năm mươi tuổi, dáng người thanh gầy, râu ria cắt tỉa gọn gàng, trông ông ta chẳng giống một tên tham quan, mà giống một vị tiên sinh cả đời đọc sách thánh hiền.
[Truyện được đăng tải duy nhất tại MonkeyDD.com -
Ông ta ngước mắt nhìn ta, ánh mắt không hề giận dữ, chỉ toát lên sự khinh miệt mờ nhạt: “Bùi phu nhân.”
“Hôm nay đối chất sổ sách là việc công của triều đình, phu nhân tuy được Trưởng công chúa cất nhắc, nhưng cũng nên biết chừng mực.”
“Ta biết.”
Ông ta mỉm cười: “Vậy thì tốt. Phụ nhân không nên vọng bàn triều chính, thương nhân không nên lộng bàn lễ pháp. Phu nhân chỉ cần trả lời những gì mình biết, những gì không biết, chớ có gượng ép.”
Có người trên công đường khẽ bật cười.
Ta ngẩng cao đầu nhìn ông ta: “Hạ đại nhân yên tâm, hôm nay ta không bàn triều chính, cũng không luận lễ pháp. Ta chỉ hỏi gạo từ đâu tới, sổ sách sai ở chỗ nào.”
Tiếng cười tắt lịm, Đại Lý Tự khanh khẽ tằng hắng một tiếng: “Khai đường.”
Đợt đầu tiên đưa lên là mẫu gạo cống Giang Nam năm nay.
Quan viên bên cạnh Hạ Sùng Minh nói: “Gạo này do Hộ bộ tái kiểm, màu sắc, mùi thơm, hạt gạo đều đúng với quy chuẩn gạo cống mới.”
Ta bước tới, chỉ liếc mắt qua: “Không đúng.”
Quan viên kia sầm mặt: “Bùi phu nhân cẩn trọng lời nói.”
Ta vê một hạt gạo lên.
“Gạo mới phần bụng gạo phải căng bóng, gạo này độ bóng chỉ phủ bên ngoài, giống như mặt người được đ.á.n.h phấn, nhìn thì trắng nhưng rửa đi là lộ bản chất.”
Công đường lặng ngắt. Trên hàng ghế dự khán, không biết ai đó không kìm được khẽ bật cười. Sắc mặt Hạ Sùng Minh cuối cùng cũng tái đi đôi chút.
Ta thả gạo vào nước trong. Chẳng mấy chốc, một lớp bột lắng đọng rõ rệt dưới đáy bát. Ta tiếp tục đổ nước nóng vào, mùi hôi mốc bốc lên. Cuối cùng, khi nhỏ thêm vài giọt giấm gạo, cái mùi thơm hăng hắc lan tỏa khiến cả Đại Lý Tự khanh cũng phải cau mày.
Ta cất giọng rõ ràng mà nói: “Đây là gạo cũ đã qua xông hơi.”
“Nếu đưa vào kho làm lương thực cứu tế, phát đến tay bách tính, chưa đầy mười ngày sẽ bị mốc trở lại.”
Tiếng mưa rơi ngoài công đường nặng hạt dần. Hạ Sùng Minh cuối cùng cũng mở lời: “Bùi phu nhân nghiệm gạo quả là có chút tài mọn. Nhưng danh sách gạo cống đâu phải là chuyện mua bán chốn thị tỉnh.”
Ta nhìn thẳng vào mắt ông ta: “Đại nhân nói đúng. Cho nên tiếp theo, ta muốn xét sổ thuyền.”
Khi sổ thuyền được mang lên, sắc mặt Hạ Sùng Minh không hề nao núng. Kẻ sừng sỏ như ông ta, càng vào thời khắc nguy cấp, càng biết giấu đi sự yếu đuối.
Nhưng ta tinh mắt thấy chén trà bên tay ông ta khẽ rung lên một nhịp. Chỉ một nhịp ấy, đã quá đủ để tố cáo sự hoảng loạn.
Ta lật quyển sổ lộ phí đường thủy của gạo cống năm nay: “Từ Giang Châu đến kinh thành, đường thủy dài ngàn bảy trăm dặm, chia làm ba chặng. Khấu hao thông thường chỉ ở mức từ hai đến ba ly.”
Quan viên Hộ bộ nhíu mày: “Sổ này ghi ba ly rưỡi, tuy có hơi cao, nhưng không phải là không thể giải thích.”
“Tại sao lại cao?”
