“Mưa đông nhiều, thuyền chạy chậm, ẩm mốc nặng.”
“Vậy tại sao thuyền ở huyện Lâm An sát vách cùng xuất bến trong tháng, chịu cùng mưa đông, đi cùng tuyến đường thủy, mức khấu hao chỉ có hai ly mốt?”
Quan viên Hộ bộ cứng họng.
Ta đặt hai quyển sổ song song trên bàn: “Nếu nói thuyền Giang Châu chậm, thì tiền neo đậu ban đêm lại ít hơn Lâm An; nếu nói Giang Châu hao phí nhiều, thì bạc bù kho lại không được ghi nhận; nếu nói là do hao mốc, thì gạo mốc biến đi đâu mất; nếu nói là hao do chuột c.ắ.n, thì lũ chuột Giang Châu quả là biết quy củ, chỉ xơi gạo cống chứ không đụng đến gạo dằn đáy khoang.”
Ngoài công đường vang lên vài tiếng cười nén giấu.
Hạ Sùng Minh lạnh lùng buông lời: “Phu nhân mồm mép cũng giảo hoạt thật.”
Ta đáp trả: “Kẻ làm sổ sách nếu không lanh lợi, sớm đã bị lừa đến phá sản rồi.”
Đại Lý Tự khanh gõ kinh đường mộc cảnh cáo. Ta thu lại lời nói, dâng quyển sổ sách cũ kỹ lên.
“Đây là sổ phí đường thủy của vụ án nghĩa thương Giang Châu Thẩm thị hai mươi năm trước.”
Ánh mắt Hạ Sùng Minh sa sầm.
“Năm đó, thuyền gạo của Thẩm thị vốn phải chạy thẳng đến kho Lăng Thủy, nhưng lại dôi ra một khoản tiền neo đậu đêm ở bến Thanh Thạch. Năm nay, vụ án gạo cống Tống gia cũng xuất hiện khoản tiền tương tự ở bến Thanh Thạch. Hai mươi năm trước, gạo mới Thẩm thị đến kho thì thành gạo cũ; năm nay, mẫu gạo cống Tống gia cũng bị xông thành gạo cũ.”
Ta ngẩng mắt lên nhìn thẳng Hạ Sùng Minh: “Hạ đại nhân, sự trùng hợp trên thế gian này, có thể đem ghi vào sổ sách theo quy củ của Lễ bộ không?”
Câu nói thốt ra, cả công đường rơi vào tĩnh mịch. Hạ Sùng Minh chậm rãi hạ chén trà xuống.
“Bùi phu nhân, ngươi đang ám chỉ bản quan đấy ư?”
Ta không hề lùi bước: “Ta đang tra xét sổ sách.”
Ông ta trừng mắt nhìn ta, ánh nhìn cuối cùng đã hiện rõ sự sắc lạnh: “Hai mươi năm trước, sổ sách đã ố vàng, con dấu cũng mờ nhạt. Ngươi, một nữ nhi thương hộ, dựa vào đâu mà dám khẳng định ở bến Thanh Thạch có chuyện tráo gạo?”
Ta vừa toan lên tiếng, thì bên ngoài bỗng vang lên giọng nói sang sảng: “Ta có thể làm chứng!”
Mọi người ngoảnh đầu lại, chỉ thấy một lão phu thuyền thọt chân được nha dịch dìu bước vào. Ông ướt sũng, ôm khư khư một tấm ván gỗ mục. Ta nhận ra ông, đó là lão Chu – khách quen hay ghé tiệm cháo. Thường ngày ông cứ ngồi lì ở góc bàn gần cửa nhất, xì xụp ăn bát cháo, trả hai đồng xu, chẳng hề hé răng nửa lời.
Lão quỳ mọp xuống giữa công đường, giọng khàn đặc: “Hai mươi năm trước, gạo của Thẩm gia chính là bị đ.á.n.h tráo ở bến Thanh Thạch.”
Ta không ngờ lão Chu lại xuất hiện, càng không ngờ lão lại liên quan đến vụ án cũ của Thẩm gia.
Đại Lý Tự khanh nghiêm giọng hỏi: “Ngươi là ai?”
Lão Chu dập đầu một cái: “Thảo dân Chu Cừ, hai mươi năm trước là thủy thủ trên thuyền chở gạo của Thẩm gia.”
[Truyện được đăng tải duy nhất tại MonkeyDD.com -
Hạ Sùng Minh nheo mắt lại: “Đã là người của hai mươi năm trước, tại sao hôm nay mới ló mặt ra?”
Lão Chu ngẩng mặt lên. Trên khuôn mặt nhăn nheo của lão đẫm nước mưa, chẳng rõ đó là nước mắt hay nước trời.
“Bởi vì những người dám lên tiếng năm đó, đều đã c.h.ế.t cả rồi.”
Cả công đường ồ lên kinh ngạc. Lão Chu ôm ghì tấm ván gỗ vào n.g.ự.c.
“Thẩm lão gia mang hàm oan, những kẻ trên thuyền biết chuyện tráo kho, đứa thì rơi xuống sông c.h.ế.t đuối, đứa thì bạo bệnh qua đời, đứa lại bị bắt đi sung quân. Thảo dân bị gãy chân, phải giả điên giả dại mới giữ được cái mạng quèn này.”
Lão dâng tấm ván gỗ lên: “Đây là tấm ván đáy khoang của con thuyền chở gạo năm xưa.”
Nha dịch nhận lấy, trình lên bàn án. Mặt trong ván gỗ có khắc vài đường chỉ rất nông.
Ta tiến lại gần xem xét, hơi thở bỗng nhiên ngừng trệ. Đó không phải vết xước thông thường, mà là ngấn đ.á.n.h dấu các tầng bao gạo. Khi bốc hàng lên thuyền, để đề phòng chủ thuyền tự ý đ.á.n.h tráo, tiên sinh ghi sổ thường khắc vạch tải trọng lên vách khoang. Nếu gạo thiếu hụt khi cập bến, vạch ngấn sẽ phơi bày sự thật.
Lão Chu chỉ vào một vạch: “Gạo Thẩm gia ở Giang Châu bốc lên, cao đến đúng vạch này.”
Lão lại chỉ sang vạch khác: “Nhưng khi tàu từ bến Thanh Thạch rời đi, gạo chỉ còn ngấn đến vạch này.”
Mất trắng cả một tầng gạo.
Hạ Sùng Minh hừ lạnh: “Một tấm ván gỗ mục nát, cũng làm bằng chứng được sao?”
Lão Chu run rẩy rút từ trong tay áo ra nửa miếng thẻ gỗ. Trong chiếc hộp mà nương đưa cho ta, cũng có nửa miếng thẻ gãy. Ta giật mình lấy nó ra khỏi tay áo. Hai nửa thẻ gỗ ghép lại, vừa khít hiển thị ký hiệu con thuyền của Thẩm gia:
【Giang Châu Thẩm thị, Giáp Tam thuyền.】
Lão Chu nhìn thấy nửa tấm thẻ kia, đột nhiên nước mắt giàn giụa: “Thẩm cô nương vẫn còn giữ nó.”
Người lão gọi là Thẩm cô nương, chính là nương của ta. Lão Chu dập đầu thật mạnh về phía ta.
“Thảo dân mấy chục năm nay không dám đi tìm Tống phu nhân, chỉ dám đứng từ xa lén nhìn vào tiệm cháo. Khi Bùi phu nhân treo tấm biển gỗ, viết rằng ‘người sống quan trọng hơn sổ sách’, thảo dân mới nhận ra, trên đời vẫn còn người của Thẩm gia dám nói câu này.”
Ta lặng người. Hóa ra bát cháo nóng ngoài cửa tiệm năm nào, đã chờ đợi được một nhân chứng từ tận hai mươi năm trước.
Hạ Sùng Minh cười gằn: “Một vở kịch nhận người thân thật hay.”
Ông ta ngước nhìn Đại Lý Tự khanh: “Nhưng nhân chứng thì già nua, vật chứng thì rách nát. Nếu chỉ dựa vào ngần ấy thứ mà đòi lật lại bản án định tội hai mươi năm trước, thì kỷ cương phép nước của triều đình còn để ở đâu?”
